{"id":261,"title":"Yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar \u0130\u00e7in Hayat Kurtaran Linux Komutlar\u0131 ve P\u00fcf Noktalar\u0131","content":"

Geli\u015ftiricilere y\u00f6nelik bu g\u00fc\u00e7l\u00fc Linux komutlar\u0131yla \u00fcretkenli\u011finizi art\u0131r\u0131n!<\/p>

Komut sat\u0131r\u0131 aray\u00fcz\u00fc \u00e7o\u011fu teknoloji profesyoneli, \u00f6zellikle de geli\u015ftiriciler ve sistem y\u00f6neticileri i\u00e7in ekmek ve tereya\u011f\u0131d\u0131r. \u0130ster komut dosyalar\u0131 yaz\u0131yor olun, ister sunucular\u0131 yap\u0131land\u0131r\u0131yor olun, ister g\u00f6revleri otomatikle\u015ftiriyor olun, Linux komutlar\u0131n\u0131 nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilmek size saatlerce \u00e7al\u0131\u015fmaktan tasarruf ettirebilir.<\/p>

Bu makalede, e\u011fer bir geli\u015ftiriciyseniz hayat\u0131n\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabilecek be\u015f komut sat\u0131r\u0131 hilesini inceleyece\u011fiz. Bunlar sadece \u201cbilinmesi g\u00fczel\u201d k\u0131sayollar de\u011fil, ayn\u0131 zamanda size zaman kazand\u0131racak ve terminalle etkile\u015fimlerinizi \u00e7ok daha verimli hale getirecek, oyunun kurallar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren \u015feylerdir.<\/p>

mkdir<\/p>

Her dizini tek tek olu\u015fturmak yerine mkdir ve {} parantezlerini kullanarak t\u00fcm bunlar\u0131 tek bir komutta birle\u015ftirebilirsiniz. Bu, dizin kombinasyonlar\u0131n\u0131 verimli bir \u015fekilde olu\u015fturman\u0131za olanak tan\u0131r.<\/p>

mkdirmkdir -p {dev,test,prod}\/{backend,frontend}<\/p>

-p bayra\u011f\u0131, mkdir'e gerekti\u011fi gibi \u00fcst dizinler olu\u015fturmas\u0131n\u0131 s\u00f6yler (yani, \u00fcst dizinler hen\u00fcz mevcut de\u011filse hata atmaz).<\/p>

mkdir<\/p>

\u0130lk set {dev,test,prod} farkl\u0131 ortamlar i\u00e7in dizinler olu\u015fturur.<\/p>

{dev,test,prod}<\/p>

\u0130kinci set {backend,frontend} farkl\u0131 hizmetler i\u00e7in dizinler olu\u015fturur.<\/p>

{backend,frontend}<\/p>

Bu y\u00f6ntem, \u00f6zellikle karma\u015f\u0131k klas\u00f6r yap\u0131lar\u0131na sahip b\u00fcy\u00fck projeler kurdu\u011funuzda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde zaman tasarrufu sa\u011flar ve insan hatas\u0131n\u0131 azalt\u0131r. Her kombinasyonu manuel olarak yazmak yerine, bunlar\u0131 k\u0131sa ve \u00f6z bir komutla tan\u0131mlayabilirsiniz.<\/p>

Tekrar tekrar cd .. Kullanmak Yerine cd - ile Geri D\u00f6n\u00fcn.<\/strong><\/p>

cd ..<\/strong> cd -<\/strong><\/p>

Bir programc\u0131 olarak kendinizi derinlemesine i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f dizinler i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bulman\u0131z yayg\u0131nd\u0131r. \u00d6rne\u011fin projenizin k\u00f6k dizininden kod, yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131 veya g\u00fcnl\u00fckler i\u00e7in alt dizinlere ge\u00e7iyor olabilirsiniz. Ancak ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z yere d\u00f6nme zaman\u0131 geldi\u011finde, manuel olarak birden \u00e7ok kez cd .. yazarak geri d\u00f6nmek sinir bozucu ve hataya a\u00e7\u0131k hale gelebilir.<\/p>

cd ..<\/p>

\/home\/user\/projects\/webapp\/src\/frontend\/components<\/p><\/blockquote>

\/home\/user\/projects\/webapp\/src\/frontend\/components<\/p>

Proje k\u00f6k\u00fcne d\u00f6nmek i\u00e7in normalde a\u015fa\u011f\u0131daki gibi birka\u00e7 kez cd .. yazman\u0131z gerekebilir:<\/p>

cd ..<\/p>

cd ..
cd ..
cd ..
cd ..<\/p><\/blockquote>

cd ..
cd ..
cd ..
cd ..<\/p>

Bunlar \/home\/user\/projects\/'a geri d\u00f6nmek i\u00e7in gereken d\u00f6rt ayr\u0131 komuttur. Bu sadece s\u0131k\u0131c\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda nereden geldi\u011finizi unutmak da kolayd\u0131r.<\/p>

\/home\/user\/projects\/<\/p>

\u0130\u015fte daha basit, daha h\u0131zl\u0131 bir alternatif: \u0130\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bir yap\u0131da ne kadar derine inmi\u015f olursan\u0131z olun, an\u0131nda \u00f6nceki dizininize d\u00f6nmek i\u00e7in cd - komutunu kullan\u0131n.<\/p>

cd -cd -<\/p>

cd - komutu \u00f6nceki dizini bellekte saklar, b\u00f6ylece onu kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda mevcut dizininizi son dizinle de\u011fi\u015ftirir. Bu, \u00f6zellikle \u00e7al\u0131\u015fan bir dizin ile derinlemesine i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bir dizin aras\u0131nda ge\u00e7i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, iki dizin aras\u0131nda ileri geri gezinmenin son derece etkili bir yoludur.<\/p>

cd -<\/p>

Bu y\u00f6ntem \u00f6zellikle hata ay\u0131klarken veya bir projenin birden fazla b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. Projenin k\u00f6k\u00fc ile derin bir alt dizini aras\u0131nda s\u0131k s\u0131k ge\u00e7i\u015f yapman\u0131z gerekiyorsa, cd - sizi uzun yollar yazmaktan veya ad\u0131m ad\u0131m yukar\u0131 gitmekten kurtar\u0131r.<\/p>

cd - touch<\/p>

\u0130ster test dosyalar\u0131, ister yer tutucular veya g\u00fcnl\u00fckler olu\u015fturuyor olun, birden fazla dosya olu\u015fturmak geli\u015ftiricilerin ortak bir g\u00f6revidir. Normalde dosyalar\u0131 birer birer olu\u015fturabilseniz de, \u00e7ok say\u0131da dosya i\u00e7in bunu manuel olarak yapmak k\u00fclfetli hale gelir. Neyse ki Linux, touch ve parantez {} i\u00e7indeki bir dizi say\u0131y\u0131 kullanarak tek bir komutla birden fazla dosya olu\u015fturman\u0131n bir yolunu sunuyor.<\/p>

touch<\/p>

test1.txt , test2.txt gibi bir dizi test senaryosu i\u00e7in test100.txt'ye kadar 100 numaral\u0131 dosya olu\u015fturman\u0131z gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bunu tek tek touch komutlar\u0131yla manuel olarak yapmak \u015funa benzer:<\/p>

test1.txt test2.txt test100.txt touch<\/p>

touch test1.txt
touch test2.txt
touch test3.txt
\u2026
touch test100.txt<\/p><\/blockquote>

touch test1.txt
touch test2.txt
touch test3.txt
\u2026
touch test100.txt<\/p>

Tek seferde h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde birden fazla dosya olu\u015fturmak i\u00e7in touch komutunu parantez {} i\u00e7ine bir dizi say\u0131 koyarak kullanabilirsiniz<\/p>

touchtouch test{1..100}.txttouch test{1..10}.txt<\/p>

Dizininizde a\u015fa\u011f\u0131daki dosyalar\u0131 olu\u015fturur:<\/p>

test1.txt
test2.txt
test3.txt
\u2026
test10.txt<\/p><\/blockquote>

test1.txt
test2.txt
test3.txt
\u2026
test10.txt<\/p>

history | awk \u2018{print $2}\u2019 | sort | uniq -c | sort -nr | head -n 10<\/p><\/blockquote>

history | awk \u2018{print $2}\u2019 | sort | uniq -c | sort -nr | head -n 10<\/p>

Bu komut zincirinin detayl\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131:<\/p>

  • history: Komut ge\u00e7mi\u015fini listeler<\/li>
  • awk '{print $2}': Her sat\u0131rdan komutu ay\u0131klar<\/li>
  • sort: Alfabetik s\u0131ralama yapar<\/li>
  • uniq -c: Tekrar say\u0131s\u0131n\u0131 sayar<\/li>
  • sort -nr: Say\u0131ya g\u00f6re ters s\u0131ralama yapar<\/li>
  • head -n 10: \u0130lk 10 sonucu g\u00f6sterir<\/li>
  • history: Komut ge\u00e7mi\u015fini listeler<\/li><\/ul>

    history<\/p>

    • awk '{print $2}': Her sat\u0131rdan komutu ay\u0131klar<\/li><\/ul>

      awk '{print $2}'<\/p>

      • sort: Alfabetik s\u0131ralama yapar<\/li><\/ul>

        sort<\/p>

        • uniq -c: Tekrar say\u0131s\u0131n\u0131 sayar<\/li><\/ul>

          uniq -c<\/p>

          • sort -nr: Say\u0131ya g\u00f6re ters s\u0131ralama yapar<\/li><\/ul>

            sort -nr<\/p>

            • head -n 10: \u0130lk 10 sonucu g\u00f6sterir<\/li><\/ul>

              head -n 10echo \"alias gl='git log - oneline'\" >> ~\/.bashrc
              echo \"alias gst='git status -sb'\" >> ~\/.bashrc
              source ~\/.bashrc<\/p>

              Kod Tarama ve Arama<\/p>

              # JavaScript dosyalar\u0131nda console.log aramak
              find . -type f -name \"*.js\" -not -path \".\/node_modules\/*\" | xargs grep \"console.log\"
              # Belirli bir string'i birden fazla dosya tipinde aramak
              find . -type f \\( -name \"*.js\" -o -name \"*.ts\" \\) | xargs grep \"TODO\"<\/p>

              Son de\u011fi\u015ftirilen dosyalar\u0131 listeleme<\/p>

              ls -lrt<\/p>

              Belirli bir s\u00fcre i\u00e7inde de\u011fi\u015ftirilmi\u015f dosyalar\u0131 bulma<\/p>

              find . -type f -mtime -7 # Son 7 g\u00fcnde de\u011fi\u015ftirilmi\u015f dosyalar<\/p>

              S\u00fcre\u00e7 \u0130zleme ve Y\u00f6netimi<\/p>

              Belirli bir process\u2019i bulma ve y\u00f6netme<\/h2>

              ps aux | grep node
              pkill -f \"node\"ps aux - sort=-%cpu | head -n 10# Anl\u0131k CPU ve Bellek kullan\u0131m\u0131
              top -o %CPU
              htop

              # Disk I\/O izleme
              iostat -x 1# Son 100 sat\u0131r log takibi
              tail -f -n 100 \/var\/log\/application.log

              # Belirli bir hatay\u0131 i\u00e7eren loglar\u0131 bulma
              grep -r \"ERROR\" \/var\/log\/* | cut -d: -f2- | sort | uniq -c# 7 g\u00fcnden eski log dosyalar\u0131n\u0131 bulma ve silme
              find \/var\/log -name \"*.log\" -type f -mtime +7 -exec rm {} \\;<\/p>

              Port ve Ba\u011flant\u0131 \u0130zleme<\/h2>

              # A\u00e7\u0131k portlar\u0131 listeleme
              netstat -tuln

              # Ba\u011flant\u0131lar\u0131 izleme
              ss -s<\/p>

              HTTP \u0130steklerini Test Etme<\/strong><\/p>

              # Basit HTTP iste\u011fi
              curl -I https:\/\/api.example.com

              # Detayl\u0131 HTTP iste\u011fi
              curl -v -X POST https:\/\/api.example.com\/data -d '{\"key\":\"value\"}'
               <\/p>

              CTRL+R ile ge\u00e7mi\u015fte arama yapma<\/p>

              # CTRL+R ile ge\u00e7mi\u015fte arama yapma
              # CTRL+R tu\u015funa tekrar basarak sonraki sonuca ge\u00e7me
               <\/p>

              \u00c7oklu Terminal Y\u00f6netimi<\/p>

              # Screen kullan\u0131m\u0131
              screen -S session_name  # Yeni oturum
              screen -r              # Oturuma geri d\u00f6nme
              CTRL+A+D               # Oturumdan ayr\u0131lma<\/p>

              Disk Kullan\u0131m\u0131 Analizi<\/p>

              # Dizin boyutlar\u0131n\u0131 listeleme
              du -sh *

              # En b\u00fcy\u00fck 10 dizini bulma
              du -a \/ | sort -n -r | head -n 10# Dosya sistemi durumu
              df -h

              # \u0130node kullan\u0131m\u0131
              df -i# Sistem g\u00fcvenlik loglar\u0131n\u0131 kontrol etme
              sudo grep \"authentication failure\" \/var\/log\/auth.log
              sudo tail -f \/var\/log\/audit\/audit.log

              # A\u00e7\u0131k portlar\u0131 ve servisleri tarama
              nmap localhost
              netstat -tulpn# G\u00fcvenli izin ayarlar\u0131
              chmod 644 $(find . -type f)
              chmod 755 $(find . -type d)

              # SUID\/SGID dosyalar\u0131n\u0131 bulma
              find \/ -type f \\( -perm -4000 -o -perm -2000 \\) -exec ls -l {} \\;# Veritaban\u0131 yedekleme
              mysqldump -u username -p database_name > backup.sql

              # Yedek geri y\u00fckleme
              mysql -u username -p database_name < backup.sql

              # B\u00fcy\u00fck tablolar ve boyutlar\u0131
              SELECT table_name, table_rows, data_length\/1024\/1024 'Data MB'
              FROM information_schema.tables
              ORDER BY data_length DESC;<\/p>

              PostgreSQL Komutlar\u0131<\/p>

              # Veritaban\u0131 yedekleme
              pg_dump dbname > backup.sql

              # Veritaban\u0131 geri y\u00fckleme
              psql dbname < backup.sql

              # Aktif ba\u011flant\u0131lar\u0131 listeleme
              SELECT * FROM pg_stat_activity;<\/p>

              Docker Komutlar\u0131<\/p>

              # Container y\u00f6netimi
              docker ps -a
              docker stats
              docker system prune -a

              # Image y\u00f6netimi
              docker images
              docker rmi $(docker images -f \"dangling=true\" -q)<\/p>

              Kubernetes (K8s) Komutlar\u0131<\/p>

              # Pod y\u00f6netimi
              kubectl get pods -A
              kubectl describe pod pod-name
              kubectl logs pod-name -f

              # Servis kontrol\u00fc
              kubectl get services
              kubectl get deployments<\/p>

              Git \u0130\u015f Ak\u0131\u015f\u0131<\/p>

              Git Hooks<\/p>

              Sed Kullan\u0131m\u0131<\/p>

              # Metin de\u011fi\u015ftirme
              sed -i 's\/eski-text\/yeni-text\/g' dosya.txt

              # Belirli sat\u0131rlar\u0131 silme
              sed -i '10,20d' dosya.txt

              # Sat\u0131r ekleme
              sed -i '5i\\Yeni Sat\u0131r' dosya.txt<\/p>

              Awk Kullan\u0131m\u0131<\/p>

              # Kolon i\u015flemleri
              awk '{print $1,$4}' dosya.txt

              # Toplam hesaplama
              awk '{sum += $3} END {print sum}' data.txt

              # Ko\u015fullu filtreleme
              awk '$3 > 1000 {print $0}' data.txt<\/p>

              Performans Analizi<\/p>

              # CPU profili
              perf top
              perf record -F 99 -p `pgrep -n process-name`

              # Sistem \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131
              strace -p process_id
              ltrace .\/program<\/p>

              Fonksiyon \u00d6rnekleri<\/p>

              # Hata yakalama
              function error_handle() {
                  echo \"Hata: $1\" >&2
                  exit 1
              }
              trap 'error_handle \"Beklenmeyen hata!\"' ERR

              # Paralel i\u015flem
              function parallel_process() {
                  for i in {1..10}; do
                      process_item $i &
                  done
                  wait
              }<\/p>

              Debug Teknikleri<\/p>

              # Script debug modu
              set -x  # Debug ba\u015flat
              set +x  # Debug bitir

              # Detayl\u0131 hata ay\u0131klama
              bash -x script.sh<\/p>

              G\u00fcvenlik Duvar\u0131 Y\u00f6netimi<\/p>

              # UFW (Uncomplicated Firewall)
              ufw status verbose
              ufw allow 22\/tcp
              ufw deny from 192.168.1.0\/24

              # iptables
              iptables -L -n -v
              iptables-save > rules.backup<\/p>

              A\u011f Trafi\u011fi Analizi<\/p>

              # tcpdump kullan\u0131m\u0131
              tcpdump -i eth0 port 80
              tcpdump -w capture.pcap

              # Wireshark CLI
              tshark -i eth0 -f \"port 443\"<\/p>

              Online E\u011fitimler<\/strong><\/p>