### UNIX Komutlar\u0131: Her DBA'n\u0131n Bilmesi Gereken Temel Komutlar<\/p>
UNIX i\u015fletim sistemi, veritaban\u0131 y\u00f6neticileri (DBA'lar) i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir ara\u00e7t\u0131r. Bu yaz\u0131da, DBA'lar\u0131n g\u00fcnl\u00fck i\u015flerinde s\u0131k\u00e7a kullanaca\u011f\u0131 temel UNIX komutlar\u0131n\u0131 ve bu komutlar\u0131n nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ele alaca\u011f\u0131z. Bu komutlar, dosya y\u00f6netimi, s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi, kullan\u0131c\u0131 y\u00f6netimi ve performans izleme gibi \u00e7e\u015fitli g\u00f6revlerde size yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>
#### 1. Temel Dosya Gezinme Komutlar\u0131<\/p>
- **`pwd`**: Bulundu\u011funuz dizini g\u00f6sterir.
```bash
root> pwd
\/u01\/app\/oracle\/product\/9.2.0.1.0
```<\/p>
- **`ls`**: Belirtilen dizindeki dosya ve dizinleri listeler. E\u011fer bir konum belirtilmezse, bulundu\u011funuz dizindeki dosyalar\u0131 listeler.
```bash
root> ls
root> ls \/u01
root> ls -al
```
- `-a` flag'i gizli dosyalar\u0131 (`.` ile ba\u015flayan) listeler.
- `-l` flag'i dosya detaylar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>
- **`cd`**: Dizin de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.
```bash
root> cd \/u01\/app\/oracle
```<\/p>
- **`touch`**: Yeni bir bo\u015f dosya olu\u015fturur.
```bash
root> touch my.log
```<\/p>
- **`rm`**: Dosya veya dizinleri siler.
```bash
root> rm my.log
root> rm -R \/archive
```
- `-R` flag'i alt dizinlerde de i\u015flem yapar.<\/p>
- **`mv`**: Dosya veya dizinleri ta\u015f\u0131r veya yeniden adland\u0131r\u0131r.
```bash
root> mv my.log my1.log
root> mv * \/archive
root> mv \/archive\/* .
```<\/p>
- **`cp`**: Dosya veya dizinleri kopyalar.
```bash
root> cp my.log my1.log
root> cp * \/archive
root> cp \/archive\/* .
```<\/p>
- **`mkdir`**: Yeni bir dizin olu\u015fturur.
```bash
root> mkdir archive
```<\/p>
- **`rmdir`**: Bo\u015f bir dizini siler.
```bash
root> rmdir archive
```<\/p>
- **`find`**: Belirli dosyalar\u0131 bulmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.
```bash
root> find \/ -name dbmspool.sql
root> find \/ -print | grep -i dbmspool.sql
```<\/p>
- **`which`**: Bir komutun yolunu bulmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.
```bash
oracle> which sqlplus
```<\/p>
#### 2. Dosya \u0130zinleri<\/p>
- **`umask`**: Varsay\u0131lan dosya izinlerini ayarlar.
```bash
root> umask 022
```<\/p>
- **`chmod`**: Dosya izinlerini de\u011fi\u015ftirir.
```bash
root> chmod 777 *.log
```<\/p>
- **`chown`**: Dosya sahipli\u011fini de\u011fi\u015ftirir.
```bash
root> chown -R oinstall.dba *
```<\/p>
#### 3. \u0130\u015fletim Sistemi Kullan\u0131c\u0131 Y\u00f6netimi<\/p>
- **`useradd`**: Yeni bir kullan\u0131c\u0131 ekler.
```bash
root> useradd -G oinstall -g dba -d \/usr\/users\/my_user -m -s \/bin\/ksh my_user
```<\/p>
- **`usermod`**: Kullan\u0131c\u0131 ayarlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir.
```bash
root> usermod -s \/bin\/csh my_user
```<\/p>
- **`userdel`**: Kullan\u0131c\u0131y\u0131 siler.
```bash
root> userdel -r my_user
```<\/p>
- **`passwd`**: Kullan\u0131c\u0131 \u015fifresini ayarlar.
```bash
root> passwd my_user
```<\/p>
- **`who`**: Sistemde oturum a\u00e7m\u0131\u015f kullan\u0131c\u0131lar\u0131 listeler.
```bash
root> who
root> who | head -5
root> who | tail -5
root> who | grep -i ora
```<\/p>
#### 4. S\u00fcre\u00e7 Y\u00f6netimi<\/p>
- **`ps`**: \u00c7al\u0131\u015fan s\u00fcre\u00e7leri listeler.
```bash
root> ps
root> ps -ef | grep -i ora
```<\/p>
- **`kill`**: Belirli bir s\u00fcreci sonland\u0131r\u0131r.
```bash
root> kill 12345
root> kill -9 12345
```<\/p>
#### 5. Performans \u0130zleme<\/p>
- **`vmstat`**: Sanal bellek istatistiklerini raporlar.
```bash
root> vmstat 5 3
```<\/p>
- **`free`**: Bellek kullan\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.
```bash
root> free
```<\/p>
- **`iostat`**: Giri\u015f\/\u00e7\u0131k\u0131\u015f istatistiklerini raporlar.
```bash
root> iostat
```<\/p>
- **`sar`**: Sistem aktivitesini raporlar.
```bash
root> sar -u 1 5
```<\/p>
- **`mpstat`**: \u0130\u015flemci istatistiklerini raporlar.
```bash
root> mpstat 10 2
```<\/p>
- **`top`**: Sistem kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.
```bash
root> top
```<\/p>
#### 6. CRON ile G\u00f6rev Zamanlama<\/p>
CRON, belirli zamanlarda komut veya script'leri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. CRON tablosunu d\u00fczenlemek i\u00e7in iki y\u00f6ntem vard\u0131r:<\/p>
1. **`crontab -l > filename`**: CRON tablosunu bir dosyaya yazd\u0131r\u0131r ve d\u00fczenledikten sonra `crontab filename` ile uygular.
2. **`crontab -e`**: CRON tablosunu do\u011frudan d\u00fczenler.<\/p>
\u00d6rnek bir CRON giri\u015fi:
```bash
0 1 * * 0 \/u01\/app\/oracle\/dba\/weekly_cleanup > \/dev\/null 2>&1
```<\/p>
#### 7. Faydal\u0131 Dosyalar<\/p>
- **`\/etc\/passwd`**: Kullan\u0131c\u0131 ayarlar\u0131.
- **`\/etc\/shadow`**: \u015eifrelenmi\u015f kullan\u0131c\u0131 \u015fifreleri.
- **`\/etc\/group`**: Kullan\u0131c\u0131 gruplar\u0131.
- **`\/etc\/hosts`**: Hostname \u00e7\u00f6z\u00fcmleme bilgileri.
- **`\/etc\/sysctl.conf`**: Linux kernel parametreleri.<\/p>
### Sonu\u00e7<\/p>
UNIX komutlar\u0131, DBA'lar i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck i\u015flerini kolayla\u015ft\u0131ran g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lard\u0131r. Bu yaz\u0131da, temel dosya y\u00f6netimi, s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi, kullan\u0131c\u0131 y\u00f6netimi ve performans izleme gibi konularda kullan\u0131lan komutlar\u0131 ele ald\u0131k. Bu komutlar\u0131 \u00f6\u011frenmek ve etkili bir \u015fekilde kullanmak, veritaban\u0131 y\u00f6netimi s\u00fcre\u00e7lerinizi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>
**Te\u015fekk\u00fcrler!**<\/p>","excerpt":"UNIX komutlar\u0131, DBA'lar i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck i\u015flerini kolayla\u015ft\u0131ran g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lard\u0131r. Bu yaz\u0131da, temel dosya y\u00f6netimi, s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi, kullan\u0131c\u0131 y\u00f6netimi ve performans izleme gibi konularda kullan\u0131lan komutlar\u0131 ele ald\u0131k. Bu komutlar\u0131 \u00f6\u011frenmek ve etkili bir \u015fekilde kullanmak, veritaban\u0131 y\u00f6netimi s\u00fcre\u00e7lerinizi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r.","created_at":"2025-01-13 16:17:16","updated_at":"2026-09-06 15:57:19","category_id":6,"view_count":590,"reading_time":5,"status":"published","editor_choice":0,"is_editor_choice":0,"published_at":"2025-01-13 16:17:16","featured_image":"resimyok.jpg","slug":"her-dba-nin-bilmesi-gereken-temel-komutlar","category_name":"Sistem","category_slug":"sistem"}